Biden ve Cinping G20 Zirvesi'nde bir araya geldi
ABD Başkanı Joe Biden ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, G20 Zirvesi'inde bir araya gelerek ilk kez yüz yüze görüşme yaptı.
ABD Başkanı Joe Biden ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, G20 Zirvesi için geldikleri Endonezya'nın Bali Adası'nda, Biden'ın başkanlık koltuğuna oturmasından sonra ilk kez yüz yüze görüşme gerçekleştirdi. ABD ile Çin arasında küresel güç rekabetinin ve gerilimlerin arttığı döneme denk gelen görüşmede iki liderin Tayvan, insan hakları, ekonomik rekabet, Ukrayna Savaşı, Rusya'ya karşı tutum ve Kuzey Kore konularını ele alması, gerilim kaynağı olan anlaşmazlıklarda "kırmızı çizgilerini" ortaya koyması bekleniyor.
Biden, kendisinin ve Cinping’in, ülkeleri arasında “görüş ayrılıklarını yönetebileceklerini" ve iki liderin karşılıklı işbirliği alanlarını belirleme konusunda "sorumluluğu" olduğunu söyledi. Cinping ise Biden ile birlikte iki ülke arasındaki "ilişkileri geliştirmeyi umut ettiğini” belirterek, ABD’li mevkidaşıyla "samimi ve kapsamlı görüş alışverişinde bulunmaya" hazır olduğunu bildirdi.
Liderler, daha önce her ikisinin de başkan yardımcısı olarak mevkidaş olduğu dönemde yüz yüze görüşmelerde bulunmuştu. Ancak taraflar, Biden'ın geçen yılın başında göreve başlamasından bu yana yalnızca 2 kez çevrim içi ve 1 kez de telefonda görüşürken hiç bir araya gelmemişti.
Cinping, Covid-19 salgınının başlamasının ardından yaklaşık 2,5 yıl boyunca yurt dışı ziyaretlerine ara vermiş ve yüz yüze diplomasiden kaçınmıştı. Cinping, ilk kez temmuzda Endonezya Devlet Başkanı Joko Widodo'yu Pekin'de ağırlamış, ilk yurt dışı ziyaretini ise eylülde Kazakistan'a yapmış, ardından Özbekistan'a geçerek Şanghay İş Birliği Örgütü Zirvesi'ne katılmıştı.
Biden, geçen hafta yaptığı açıklamada, görüşmede Çinli muhatabına ABD'nin Tayvan ve diğer sorunlardaki "kırmızı çizgilerini" aktaracağını söylemişti. ABD'nin temel konularda ödün vermesinin söz konusu olmayacağını vurgulayan Biden, "Onunla (Cinping) konuştuğumda yapmak istediğim; her iki tarafın kırmızı çizgilerinin ne olduğunu ortaya koymak; onun Çin'in ulusal çıkarları açısından kritik gördüğü şeyin ne olduğunu anlamak, benim ABD'nin ulusal çıkarları açısından kritik olduğuna inandıklarımı aktarmak ve sonunda bu ikisinin çatışıp çatışmadığına karşılıklı karar vermek." ifadelerini kullanmıştı.
İki ülke arasındaki ilişkilerde Tayvan sorunu yüzünden son dönemde ciddi gerginlikler yaşanıyor. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Zhao Lijian, ülkesinin ABD ile kazan-kazan ilkesine dayanan bir anlayışla ikili ilişkileri geliştirmek istediğini belirtirken, Pekin’in Tayvan konusundaki tutumundan taviz vermeyeceğini bildirmişti. ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin ağustos ayında Tayvan’a yaptığı ziyarete Pekin sert tepki gösterirken, buna bölgede askeri tatbikat yaparak ve Tayvan karasularına yakın bir bölgeye balistik füze yaparak yanıt vermişti.
Eski Devlet Başkanı Donald Trump’ın Çin’den gelen ithal ürünlerine önemli oranda vergi koyması iki ülke arasında “ticaret savaşına” yol açmıştı. Çin’in doğusunda Sincan özerk bölgesinde Müslüman azınlığa yönelik insan hakları ihlallerine de son dönemde ABD sert tepki göstermişti. ABD, Çin’den gelen pamuk ve pamuklu ürün ithalatını yasaklamıştı.
Birçok teknolojinin temelini oluşturan yarı iletken çipler ve entegre devrelerin, son dönemde ABD ile Çin arasındaki artan rekabetin cephesi haline geldiği gözleniyor. Biden yönetimi, ağustosta onaylanarak yürürlüğe giren Çip ve Bilim Yasası ile ABD'de yatırım yapan yerli ve yabancı üreticilere yarı iletken üretimi için yaklaşık 52 milyar $'lık destek açıklarken, desteklerden yararlanmak isteyen şirketlere Çin'deki üretim tesislerinin teknolojik kapasitesini geliştirmeme şartı getirerek Pekin'in bu alandaki etkisini sınırlama hedefini ortaya koydu.
ABD Ticaret Bakanlığına bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 7 Ekim’de yayımladığı yeni düzenlemeyle, aralarında Çin’in en büyük hafıza çipi üreticisi Yangzte Memory Technologies, en büyük yarı iletken donanım üreticisi Naura Technology Group’un bulunduğu 31 Çinli şirket ve kurumun İhracat Kontrol Listesi’ne alındığını bildirdi. Yeni kısıtlamalar ile bazı ileri teknoloji çipler ile çip üretimi için gereken malzeme, makine ve donanımın Çin’e ihracatı için de lisans şartı getirilirken ABD vatandaşlarının Çin’de çip endüstrisinde çalışmasını izne tabi kılındı.
Kaynak: Euronews Türkçe