Çatalhöyük halkının, kıyafetlerini hangi malzemeden yaptıkları bulundu
Analizler, 8.500 yıl önce Çatalhöyük'te yapılan tekstilin ithal ketenden değil, yerel meşe ağaçlarının iç kabuğundan yapıldığını gösteriyor.
Çatalhöyük’te ilk kumaş parçalarının bulunduğu 1962’den beri uzmanlar, Çatalhöyük’te insanların ne tür giysiler giydiğini tartışıyorlar.
Bazı uzmanlar, insanların kıyafetlerini yünden yaptıklarına inanıyorlardı. Diğerleri onları ketenden yaptıklarını düşündüler.
Dünyanın önde gelen arkeologlarından biri olan Stanford Üniversitesi’nden Profesör Ian Hodder, 1993 ile 2017 yılları arasında yeni kazılara başladı. Büyük miktarda yeni veri sağladılar ve bize Çatalhöyük hakkında yepyeni bir anlayış kazandırdılar.
Hodder ve meslektaşları tarafından ortaya çıkartılan buluntuların arasında, daha sonra 8.500 ila 8.700 yıl arasında olduğu anlaşılan birkaç kumaş parçasını içeriyordu.
Bender Jørgensen, “Hodder’ın kazılarında tekstil ürünleri ortaya çıkmaya başladığında, beni İsviçreli meslektaşım Antoinette Rast-Eicher ile birlikte incelemeye davet ettiler” diyor.
Bern Üniversitesi’ne bağlı Rast-Eicher, kumaş liflerinin tanımlanmasında uzmanlaşmıştı. Kendisi, Alp göllerinde bulunan en eski Avrupa tekstillerinden bazılarıyla ilgili deneyime sahipti. İki araştırmacı, son yıllarda NTNU’nun himayesi de dahil olmak üzere birçok projede işbirliği yaptı.
Ağustos 2017’de birlikte Çatalhöyük’e gittiler ve Hodder’ın grubundaki arkeologların bulduğu tekstilleri incelediler. Ayrıca Berlin Free Üniversitesi’nden doktora sonrası araştırmacı ve arkeobotanikçi Sabine Karg ile işbirliği yaptılar. Bu uzman grubu soruya net cevaplar buldu.
Bender Jørgensen, “Geçmişte araştırmacılar, kumaş liflerinin yün veya keten dışında herhangi bir şey olabileceği olasılığını büyük ölçüde ihmal ettiler, ancak son zamanlarda başka bir malzeme daha fazla dikkat çekti.” diyor.
Çatalhöyük’teki insanlar tam olarak bu malzemenin birçok çeşidini kullandılar.
Bender Jørgensen, “Bast lifleri (Ağacın iç kabuğu) binlerce yıldır ip, iplik ve ve kumaş yapmak için kullanıldı.” diyor.
Sepetten alınan bir lif örneğinin çimden yapıldığı ortaya çıktı, ancak tekstillerin birçoğu açıkça meşe ağaçlarından elde edilen bast lifinden yapılmıştı. Bunlar aynı zamanda dünyanın en eski korunmuş dokuma kumaşları.
Bast lifi, söğüt, meşe veya ıhlamur gibi ağaçlarda ağaç kabuğu ile ağaç arasında bulunur. Çatalhöyüklüler meşe kabuğunu kullanarak çevrelerinde buldukları ağaçların kabuklarından kıyafetlerini şekillendirmişlerdi. Ayrıca evleri için bir yapı malzemesi olarak meşe kerestesi kullandılar ve insanlar şüphesiz ağaçlar kesildiğinde bu bast liflerini topladılar.
Uzmanların vardığı sonuçlar bir başka çarpıcı noktayla da örtüşüyor: Bölgede fazla miktarda keten tohumu bulunamadı. Çatalhöyük’teki insanlar muhtemelen keten yetiştirmiyordu.
Bender Jørgensen, birçok insanın erken dönemlerde kullanılan bir malzeme olarak bast lifini genellikle gözden kaçırdığını belirtiyor. “Keten, insanların kullandığı kumaş liflerinin türleri hakkındaki tartışmalara hakim olma eğiliminde.” diyor.
Görünüşe göre, bu bölgedeki insanlar daha önce birçok araştırmacının düşündüğü gibi başka yerlerden keten ithal etmiyorlardı ve bol erişimleri olan kaynakları kullanıyorlardı.
Kaynak: Arkeofili