Çin'e vergi: ABD borsasında 2 trilyon $ yok oldu
Trump'ın Çin'e gümrük vergisini %100 artıracağını açıklamasıyla ABD borsalarından 2 trilyon $ buhar oldu. ABD borsası ve kripto piyasasında değerler %2 ile %12 arasında düştü. 1 saate kripto piyasasından 7 milyar $ yok oldu. 2 saatlik kripto piyasası çöküşünden 200 milyon $'dan 2,5 milyar $'a kadar kâr edenler de oldu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın tek bir sosyal medya paylaşımı, küresel piyasalarda milyarlarca dolarlık sarsıntıya yol açtı. Cuma sabahı yeni bir rekorun eşiğinde olan S&P 500 endeksi, Trump’ın Çin’e yönelik yeni gümrük tarifeleri açıklamasının ardından sert düşüş yaşadı ve ABD borsalarından yaklaşık 2 trilyon dolar buhar oldu. Trump, sabah saatlerinde Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, Çin’in "dünyaya giderek daha düşmanca davrandığını" ve "nadir toprak elementleri üzerindeki tekel gücüyle dünyayı esir tuttuğunu" iddia etti. Ancak piyasaları asıl sarsan cümle şu oldu: "Şu anda üzerinde çalıştığımız politikalardan biri, Çin’den ABD’ye ithal edilen ürünlere büyük oranda yeni gümrük vergileri getirmek.". Bu açıklamanın ardından S&P 500 %2,7, Nasdaq %3,56, Dow Jones ise 879 puan yani yaklaşık %1,9 değer kaybetti. Küçük ölçekli şirketleri izleyen Russell 2000 endeksi de %3 düştü.
Piyasalar, ABD ile Çin arasındaki ticaret görüşmelerinin yavaş da olsa ilerlediği ve ay sonunda yapılacak APEC zirvesinde Trump ile Çin lideri Şi Cinping’in bir araya geleceği beklentisiyle iyimserdi. Ancak Trump’ın "devasa yeni vergiler" çıkışı, bu iyimserliği bir anda dağıttı. Yatırımcılar, ABD ekonomisinin hâlâ Çin’den gelen kritik parçalar ve hammaddelere bağımlı olması nedeniyle yeni tarifelerin üretimi ve büyümeyi sert vurabileceğinden endişe ediyor. Analistlere göre, asıl risk Çin’in misilleme yaparak ABD mallarına yeni vergiler koyması ve iki ülke arasında yeni bir ticaret savaşının patlak vermesi.
Trump’ın öfkesinin arkasında, Pekin’in Perşembe günü duyurduğu yeni nadir toprak elementleri ihracat kısıtlamaları var. Çin, küresel arzın %70’ini elinde bulundurduğu bu kritik mineralleri ihraç etmek isteyen yabancı şirketlere lisans şartı getirdi. Bu metaller, yarı iletken, elektrikli araç ve füze teknolojilerinde kullanılıyor. Trump yönetimi uzun süredir ABD’nin bu alandaki bağımlılığını azaltmak için yerli üretimi desteklemeye çalışıyor.
Cuma günkü satış dalgasına öncülük edenler teknoloji devleri oldu. Nvidia %5, AMD %8, Apple %3, Tesla %5 değer kaybetti. Satışlar Çin’le bağlantılı şirketlerle sınırlı kalmadı. S&P 500’deki 500 şirketten 424’ü günü ekside kapattı. Bankacılık hisseleri de etkilendi; Bank of America ve Wells Fargo %2’den fazla geriledi. Yalnızca savunmacı hisseler arasında sayılan Walmart ve bazı tütün şirketleri hafif artıda kapattı.
Piyasalar kapanır kapanmaz Trump yeni bir açıklamayla tansiyonu daha da yükseltti. Çin’e uygulanan vergilerin "mevcut oranların üzerine %100 artırılacağını" söyledi ve "tüm kritik yazılımlara ihracat kontrolü" getirileceğini duyurdu. Bu karar, Nvidia gibi yapay zekâ şirketlerini doğrudan etkileyebilir. Yeni vergilerin gelecek ay başında, yani Trump ve Şi Cinping’in görüşmesinin planlandığı tarihlerde yürürlüğe girmesi bekleniyor. Ancak Trump’ın açıklamaları, bu zirvenin artık gerçekleşmeyebileceği sinyali olarak yorumlandı.
Uzmanlar, düşüşün kısa vadede panik yarattığını ancak geçmiş örneklerde olduğu gibi Trump’ın bu tür çıkışlarının genellikle "pazarlık taktiği" olduğunu hatırlatıyor. Freedom Capital Markets stratejisti Jay Woods, "Bu satış dalgası kısa vadede korkutucu ama uzun vadede alım fırsatı olabilir." dedi. Cuma günkü sert düşüş, S&P 500’ü son bir ayın en düşük seviyesine çekse de endeks yıl başından bu yana hâlâ %11 artıda. Ancak analistler, uzun süredir sakin seyreden piyasaların bu sarsıntıyla yeniden belirsizlik dönemine girdiği görüşünde.
Satış dalgası Wall Street’in ötesine taştı. Otomotiv parça tedarikçisi First Brands’in iflası, kredi veren bazı finans kuruluşlarını zor durumda bıraktı; Jefferies Financial Group hissesi %10’a yakın değer kaybetti. Kripto piyasalarında da sert düşüşler görüldü. ABD borsaları pazar akşamı 18.00’de yeniden açılacak. Tahvil piyasaları ise Pazartesi günü Columbus Günü nedeniyle kapalı olacak.
Kaynak: Gazete Oksijen