Yaptırımlar Rusya'yı yan sanayi üretimine itiyor
Batılı havacılık devlerinden yedek parça ve teknisyenlere erişim eksikliği, Rus havayolu şirketlerinin operasyonlarını giderek zorlaştırıyor. Rusya, yaptırımlar nedeniyle Boeing ve Airbus uçakları için yan sanayi yedek parça üretecek. Ancak bu parçalar uluslararası standartları karşılamadığından, Rus uçakları Avrupa'da uçamayacak.
Rusya, uluslararası kuralları ihlal eden ve güvenlik riski oluşturabilecek bir adım atarak Boeing ve Airbus uçakları için yan sanayi taklit yedek parça üretiyor. Rusya'ya ait nükleer enerji şirketi Rosatom ve Aeroflot, aydınlatma sistemlerinden yangın söndürme ekipmanlarına kadar çeşitli bileşenleri ortaklaşa üretecek. Rusya'nın havacılık sektörü, 2022 yılında Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından uygulanan yaptırımlar nedeniyle yasal yedek parçalara erişemiyor.
Geçtiğimiz cuma günü bir Sukhoi Superjet 100 yolcu uçağı Moskova yakınlarında düştü ve uçaktaki üç mürettebat hayatını kaybetti. Uçak, düzenli bir teknik değerlendirme ve onarım çalışmasının ardından Moskova'nın Vnukovo havaalanına doğru yola çıkmıştı. Superjet, Rusya'da tasarlanmış olmasına rağmen, temel bileşenlerinin çoğu Batılı şirketlerden sağlanıyor; Rusya, yaptırım uygulanan parçaları değiştirmek için mücadele ediyor.
AB ve ABD yaptırımlarına misilleme olarak, Rusya, Rus havayolları tarafından Batılı, çoğunlukla İrlandalı şirketlerden kiralanan yaklaşık 400 uçağa el koydu. Bu uçakların bir kısmına, Rus olmayan havalimanlarına iniş yaparken el konuldu ve Rusya, o zamandan beri kiralanan uçakların çoğunu satın aldı. Ancak AB ve ABD yaptırımlarının Rus havayolu şirketlerine gökyüzünü kapatması, çoğu Rus uçağının artık sadece birkaç dost ülkeye uçabilmesi anlamına geliyor.
Yaptırımlar, Rusya'nın servis güncellemeleri ve bu uçakların uçmaya devam etmesi için gereken yedek parçalara erişimini de engelliyor. Havayolları, uçakların düzenleyici standartları karşılamaya devam etmesi için vidalardan ışıklara ve kablolara kadar her yedek parçayı dikkatlice belgelemek zorunda. Rus hükümeti geçen yıl, uçakların yedek parça için "zombileştirilmesini" yasallaştıran bir kararname yayınladı; yani teknisyenler, mevcut filonun bir kısmını sökerek geri kalanının uçmasını sağlayabiliyor.
Rusya, şimdi ise kendi parçalarını üretmek zorunda. Bu parçaların Rus havacılık otoriteleri tarafından sertifikalandırılacağı belirtiliyor, ancak bu durum orijinal üreticilerin ve uluslararası güvenlik kuruluşlarının standartlarını karşılamakla aynı şey değil. Aviation Advocacy danışmanlık şirketinin genel müdürü Andrew Charlton, "Yaptırımlar olsun ya da olmasın, Boeing ya da Airbus tarafından onaylanmayan ya da denetlenmeyen yerli üretim parçalara sahip bir Rus uçağının Avrupa'da faaliyet göstermesine izin verilmeyecektir." dedi. Boeing ve Airbus uçaklarının sırasıyla ABD Federal Havacılık İdaresi ve AB Havacılık Güvenliği Ajansı tarafından sertifikalandırıldığı göz önüne alındığında, bu düzenleyicilerin yedek parçaları da sertifikalandırması veya bunu yapan otoritenin tatmin edici bir standartta olduğundan emin olması gerekir. Bu durumda bu garanti edilemez.
İki büyük uçak üreticisi, Rusya'nın yeni girişimine herhangi bir katılımda bulunmayacaklarını açıkladı. Bir Boeing sözcüsü, "Mart 2022'de, müşterilerimize parça, bakım ve teknik destek sağlamak da dahil olmak üzere Rusya'daki önemli operasyonlarımızı askıya aldık." dedi. Airbus sözcüsü ise, "Airbus orijinal parçaları ve belgeleri takip edebilir ve son kullanıcı taahhütlerini belirleyebilir. Ancak orijinal ekipman üreticilerinin orijinal olmayan parça, dokümantasyon ve hizmetleri denetleyebilmeleri için herhangi bir yöntem bulunmamaktadır." dedi.
Batı'dan parça ve teknisyenlere erişim eksikliği, Rusya için giderek büyüyen bir sorun haline geliyor. Geçtiğimiz hafta, ülkenin en büyük özel havayolu şirketi S7 Airlines'ın teknik sorunlar nedeniyle onlarca uçağını yere indirmek zorunda kaldığı bildirildi. Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı (Rosaviatsiya), 2023 yılında uçak kazalarında bir azalma olduğunu söyledi.
Kaynak: Gazete Oksijen