Gaslighting

Dünyada ve yaşadığınız ülkede arka arkaya gelen problemler belli. Çoğu da ayan beyan ortada, çoğu problemin çözümü de yine apaçık ortada. Fakat sokaktaki lokantanın, berideki taksicinin, şu sınıftaki öğretmenin önce kendisini sonra da temas ettiklerini türlü yöntemlerle kandırdığı da su götürmeyen bir gerçek. Patron da işin içinde çalışan da... 

Gaslighting, 1938'de yazılan aynı isimdeki bir tiyatro oyunundan esinlenen bir manipülasyon yönteminin adı. Oyunda koca karısının kendi akıl sağlığından şüphe etmesi için çeşitli oyunlar oynar bunlardan biri de evdeki gaz lambalarının ışığını kısar fakat gaz lambasının kısılmadığını iddia ederek kadını kandırmaya çalışır. Bu türlü bir manipülasyonda muhatap kendi düşüncelerinden şüphe edecek zamanla akıl sağlığı zarar görecektir. Usturupsuz bir şaka yaptıktan sonra "Sen de ne algınansın ha!" demek, aslında söylediği bir şeyi inkar etmeden inkar etmek için "Senin kafan karışık herhalde. Ben öyle bir şey söylemedim." demek birer gaslighting örneği. 

Marriam-Webster, "Gaslighting"i 2022'de yılın kelimesi seçti. Üzerinde çok fazla konuşuldu, hakkında akademik makaleler yazıldı. Koca koca insanlar manipülasyon tekniklerini bilmediği için mi kandırılmaya devam etti bunu anlamıyoruz. Zaten kandırılmaya açık toplumlar bir şekilde kandırılır.
Refik Tırpan ALTAY