Çip krizine, paladyum ve neon gazı darbesi
Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle, neon gazı ve paladyum gibi maddelerin tedarikinde yaşanan sıkıntı küresel ekonomide endişe yarattı. Neon gazının yaklaşık %90'ı Ukrayna'da üretiliyor. Paladyumun ise %40'a yakın bir bölümü Rusya'da bulunuyor.
20 Mart 2022 - 22:37
COVİD-19 salgınının ardından Rusya-Ukrayna savaşının neden olduğu küresel tedarik zincirindeki bozulmaya son olarak, yarı iletken çip üretiminde önemli yeri olan neon gazı ve paladyum gibi maddelerin üretiminde yaşanan sıkıntı eklendi. Dünya genelinde COVİD-19 salgınının etkilerinin azalmasıyla rahatlayan küresel ticaret, Rusya-Ukrayna savaşıyla yeniden sıkıntıya girdi.
Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş, buğdaydan doğalgaza birçok ham maddenin fiyatında dalgalanmaya neden oldu. Aynı şekilde ikame edilmesi daha zor olan neon gazı ve paladyum gibi ürünlerde de tedarik sıkıntısı yaşanabileceği endişesi arttı. Neon gazının yaklaşık %90'ı Ukrayna'da üretiliyor. Paladyumun ise %40'a yakın bir bölümü Rusya'da bulunuyor. Rusya-Ukrayna savaşıyla bu maddelerin ticareti sekteye uğrarken, söz konusu durumun küresel ekonomiyi olumsuz etkilemesinden endişe ediliyor.
Neon gazında yeni tedarikçi kolay görünmüyor
Çelik üretiminin yan ürünü olarak elde edilen neon gazının, küçük miktarlarda elde edilebilmesi nedeniyle sadece bazı eski ve büyük demir çelik fabrikalarında üretimi sağlanabiliyor. Ukrayna'nın neon gazı arzı devam eden savaşla birlikte sıkıntılı bir döneme girdi. Bununla birlikte dünya genelinde Rusya'ya uygulanan yaptırımların paladyumda da arz açığına sebep olma ihtimali bulunuyor. Neon gazı, çip üretimindeki silikon tabaka üzerine yansıtılan lazer ışıklarını beslemekte kullanılıyor. Paladyum ise çip üretiminin son evrelerinde devreye giriyor.
Analistler, Ukrayna'da neon gazı üreten bazı büyük şirketlerin savaş nedeniyle üretimi durdurmak zorunda kaldığını belirtiyor. Yeniden üretimin başlangıç tarihi ise şu an için bilinmiyor. Artan fiyatların küresel ekonomiyi olumsuz etkilemesi ve enflasyon baskısını artırmasının yanı sıra bu ham maddelerin ikamesinin zorluğuna da dikkati çeken analistler, yeni tedarikçilerin ortaya çıkabilmesi için yeterince zaman olmadığını kaydetti.
Savaşın uzaması halinde sıkıntılar artabilir
Analistler, değişen teknolojiyle birlikte üretilen ürünlerde yarı iletken çiplerin yoğun şekilde kullanıldığını belirterek, yarı iletken çiplerin tedarik arzındaki aksamaların cep telefonlarından kameralara, elektrikli arabalardan beyaz eşyaya kadar birçok ürünün imalatını olumsuz etkileyebileceğinin altını çizdi.
Analistler, COVID-19 salgınında tedarik zincirinde yaşanan kırılmalar sonrası üreticilerin stoklama anlayışında önemli değişiklikler meydana geldiğini ifade etti. Analistler aynı zamanda, neon gazı ve paladyum stoklarının şimdilik yeterli düzeyde olduğunu ancak savaşın 6 aydan fazla uzaması halinde tedarik zincirinde önemli kırılmalar yaşanabileceğini vurguladı.Tedarik zincirindeki kırılmaların domino etkisi şeklinde üretim sistemlerindeki birçok faktörü art arda etkilediğini belirten analistler, bu durumun halihazırda dünya genelinde yüksek seyreden enflasyonu daha da besleyebileceğini aktardı.
Analistler, gittikçe yaygınlaşan kullanım alanıyla neon gazının fiyatlarında oynaklığın artabileceğini, paladyumda ise Rusya'ya uygulanan yaptırımlar sonrası önemli bir yükseliş kaydedildiğini bildirdi. Bu arada, 2022'ye 1.820 dolar seviyesinde başlayan paladyumun ons fiyatı, Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte 3 bin dolara kadar çıkmasının ardından 2 bin 500 dolar seviyelerinde dengelendi.
Kaynak: Dünya Gazetesi
Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş, buğdaydan doğalgaza birçok ham maddenin fiyatında dalgalanmaya neden oldu. Aynı şekilde ikame edilmesi daha zor olan neon gazı ve paladyum gibi ürünlerde de tedarik sıkıntısı yaşanabileceği endişesi arttı. Neon gazının yaklaşık %90'ı Ukrayna'da üretiliyor. Paladyumun ise %40'a yakın bir bölümü Rusya'da bulunuyor. Rusya-Ukrayna savaşıyla bu maddelerin ticareti sekteye uğrarken, söz konusu durumun küresel ekonomiyi olumsuz etkilemesinden endişe ediliyor.
Neon gazında yeni tedarikçi kolay görünmüyor
Çelik üretiminin yan ürünü olarak elde edilen neon gazının, küçük miktarlarda elde edilebilmesi nedeniyle sadece bazı eski ve büyük demir çelik fabrikalarında üretimi sağlanabiliyor. Ukrayna'nın neon gazı arzı devam eden savaşla birlikte sıkıntılı bir döneme girdi. Bununla birlikte dünya genelinde Rusya'ya uygulanan yaptırımların paladyumda da arz açığına sebep olma ihtimali bulunuyor. Neon gazı, çip üretimindeki silikon tabaka üzerine yansıtılan lazer ışıklarını beslemekte kullanılıyor. Paladyum ise çip üretiminin son evrelerinde devreye giriyor.
Analistler, Ukrayna'da neon gazı üreten bazı büyük şirketlerin savaş nedeniyle üretimi durdurmak zorunda kaldığını belirtiyor. Yeniden üretimin başlangıç tarihi ise şu an için bilinmiyor. Artan fiyatların küresel ekonomiyi olumsuz etkilemesi ve enflasyon baskısını artırmasının yanı sıra bu ham maddelerin ikamesinin zorluğuna da dikkati çeken analistler, yeni tedarikçilerin ortaya çıkabilmesi için yeterince zaman olmadığını kaydetti.
Savaşın uzaması halinde sıkıntılar artabilir
Analistler, değişen teknolojiyle birlikte üretilen ürünlerde yarı iletken çiplerin yoğun şekilde kullanıldığını belirterek, yarı iletken çiplerin tedarik arzındaki aksamaların cep telefonlarından kameralara, elektrikli arabalardan beyaz eşyaya kadar birçok ürünün imalatını olumsuz etkileyebileceğinin altını çizdi.
Analistler, COVID-19 salgınında tedarik zincirinde yaşanan kırılmalar sonrası üreticilerin stoklama anlayışında önemli değişiklikler meydana geldiğini ifade etti. Analistler aynı zamanda, neon gazı ve paladyum stoklarının şimdilik yeterli düzeyde olduğunu ancak savaşın 6 aydan fazla uzaması halinde tedarik zincirinde önemli kırılmalar yaşanabileceğini vurguladı.Tedarik zincirindeki kırılmaların domino etkisi şeklinde üretim sistemlerindeki birçok faktörü art arda etkilediğini belirten analistler, bu durumun halihazırda dünya genelinde yüksek seyreden enflasyonu daha da besleyebileceğini aktardı.
Analistler, gittikçe yaygınlaşan kullanım alanıyla neon gazının fiyatlarında oynaklığın artabileceğini, paladyumda ise Rusya'ya uygulanan yaptırımlar sonrası önemli bir yükseliş kaydedildiğini bildirdi. Bu arada, 2022'ye 1.820 dolar seviyesinde başlayan paladyumun ons fiyatı, Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte 3 bin dolara kadar çıkmasının ardından 2 bin 500 dolar seviyelerinde dengelendi.
Kaynak: Dünya Gazetesi
YORUMLAR