DİSK-AR: "Türkiye gelir eşitsizliğinde Avrupa'da 1."

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), Türkiye'deki 2022 yılında gelir gruplarına, işteki duruma ve cinsiyete göre gelir dağılımı ilgili araştırma yaptı.  2022 itibarıyla Türkiye’de 4,3 milyonluk en zengin %5’lik gelir grubunun hanehalkı kullanılabilir gelirinin 4,3 milyonluk en yoksul %5’lik gelir grubunun hanehalkı fert gelirinin 31 katı düzeyinde olduğu belirtilen raporda, "2005 yılında en zengin %5 toplam gelirin %25’ine 2022 yılında bu oran %30,8 oldu, buna karşın en yoksul %5’in aldığı pay değişmedi. 2005 yılında 25 kat olan P95/P5 oranı 2022 yılında 5,8 puan artarak 30,8 kat oldu. Böylece P95/P5 oranı 2005 yılından beri en yüksek düzeyine yükseldi." denildi. 

Gelir eşitsizliği ölçüm yöntemlerinden biri olan Gini katsayısının Türkiye'de arttığını ile getirilen raporda,  "Gini katsayısı son bir yılda 0,415’den 0,433’e yükseldi ve 2008’deki seviyesini aştı. 2005 yılında 0,428 olan Gini katsayısı 2008’de 0,415 olarak gerçekleşti ve 2019 yılında 0,410’a kadar yükseldi. 2022 yılında Gini katsayısı 0,433 olarak gerçekleşti. Böylece Gini katsayısı son 12 yılın en yüksek düzeyine yükseldi." ifadeleri yer aldı. 

Türkiye'nin AB ülkeleri ile karşılaştırıldığında gelir eşitsizliğinin en fazla olduğu ülke olduğunu vurgulanan araştırmada, ilk beş ülke şöyle sıralandı: "AB ülkeleri içinde gelir eşitsizliği en fazla olan ilk beş ülke Türkiye (0,433), Bulgaristan (0,384), Litvanya (0,362), Letonya (0,343), İtalya (0,327)."

Türkiye’de hanehalkı fertlerinin esas işteki durumlarına göre gelirlerine bakıldığında işveren gelirlerinin çok daha hızlı arttığının görüldüğü belirtilen raporda, "2005 ve 2022 arası dönemde hanehalkı fertlerinin esas işlerinden elde ettiği gelir 8.754 TL’den 116.297 TL’ye yükseldi. Böylece ortalama hanehalkı fert geliri %821,4 oranında arttı. Ücretli çalışanların ortalama hanehalkı fert geliri 2005 ve 2022 yılı arasında %1.333,8 oranında artarak 9.069 TL’den 102.821 TL’ye yükseldi. Yevmiyelilerin ortalama fert geliri aynı dönemde 3.289 TL’den 53.334 TL’ye ve kendi hesabına çalışanlarınki 7.002 TL’den 115.622 TL’ye yükseldi. Böylece 2005 ve 2022 arasında ortalama hanehalkı fert geliri yevmiyelilerde %1.521,6 ve kendi hesabına çalışanlarda %1.551,3 oranında artış gösterdi." denildi. 

Ortalama hanehalkı fert gelirlerine cinsiyete göre bakıldığında kadınlar ve erkeklerin arasında ciddi farklar olduğunun altı çizilen araştırmada, 2005 yılında kadınların ortalama hanehalkı fert geliri ortalama fert gelirinden %26,3 daha az, erkeklerin %6,2 daha fazla aktarıldı.

2022 yılına gelindiğinde erkeklerin ortalama fert geliri toplam ortalama gelirin %8’i üzerinde olduğu ifade edilen araştırmada, "Kadınlarınki halen ortalamanın %21,2 altındadır. Kadınlar ortalama gelirlerin altında gelir elde ederken erkeklerin gelirleri ortalama gelirlerin üzerindedir. İşteki duruma göre erkek ve kadınların fert gelirleri arasındaki fark çok daha çarpıcı. 2022 yılında yevmiyeli çalışan erkekler kadınlardan %78,5 oranında fazla gelir elde ettiler. Bu oran işverenlerde %45,3, kendi hesabına çalışanlarda %24,9 ve ücretlilerde %21,9 olarak hesaplandı." ifadeleri yer aldı.

Kaynak: T24 Gazetesi