IARC, aspartam kararını 14 Temmuz'da açıklayacak
Aspartam, çay şekerinden yaklaşık 180 kat tatlı olan bir tatlandırıcıdır ve birçok gıda ve içecekte kullanılmaktadır. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), aspartamı "kanserojen olma ihtimali bulunan maddeler" listesine eklenmesi bekleniyor. WHO, günlük 40 miligram aspartam tüketiminin güvenli olduğunu belirtmektedir.
30 Haziran 2023 - 17:06
Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) kanser araştırmaları yürüten birimi olan Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), aspartamla ilgili kararını 14 Temmuz'da açıklayacak. Çok sayıda gıda ve içecekte yer alan aspartamın “kanserojen olma ihtimali bulunan maddeler” listesine eklenmesi bekleniyor.
"Kanserojen olma ihtimali bulunan maddeler" tanımı genellikle karmaşaya neden olmaktadır, çünkü bu tanım kanserin riskini belirtmemektedir. Aloe vera, dizel benzin ve Asya'da üretilen sebze turşuları gibi diğer maddeler de aynı kategoride yer almaktadır.
Aspartam, şekerden 200 kat daha tatlı olması nedeniyle yiyecek ve içeceklere kalorisiz bir şekilde tat vermek için kullanılmaktadır. Diyet veya şekersiz ürünlerin çoğunda ve sakızlarda bulunan aspartam, Coca Cola Zero ve Pepsi Max gibi içeceklerde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Aspartamın tahminen 6 bin farklı gıda ürününde kullanıldığı düşünülmektedir. Bu tatlandırıcı, gıda güvenliği kurumlarından gerekli izinleri aldıktan sonra on yıllardır kullanılmaktadır.
Ancak aspartam hakkındaki tartışmalar da bu süre boyunca eksik olmamıştır. IARC, bugüne kadar aspartam ve kanser arasındaki ilişkiyi incelemek için 1.300 araştırmayı değerlendirmiştir. Reuters ile konuşan bilgi sahibi kaynaklara göre, aspartamın "kanserojen olma ihtimali bulunan maddeler" listesine ekleneceği belirtilmiştir.
Resmi açıklama 14 Temmuz'da IARC tarafından yapılacak. Aynı tarihte gıda katkı maddeleri üzerine çalışan bir uzman komitesi de açıklama yapacak ve hakemli bilimsel dergi Lancet Oncology'de bir makale yayımlanması beklenmektedir.
IARC'nin kullandığı sınıflandırma şu şekildedir:
Grup 1: Kanserojen maddeler
Grup 2A: Muhtemelen kanserojen olan maddeler
Grup 2B: Kanserojen olma ihtimali bulunan maddeler
Grup 3: Sınıflandırılamayan maddeler
Ancak bu sınıflandırmalar kafa karışıklığına neden olmaktadır. İstatistik profesörü Kevin McConway, "IARC kategorileri bize aspartamın ne kadar riskli olduğu hakkında bir şey söylemez, çünkü bu kategorilerin amacı bu değildir" demektedir. IARC kategorileri, bir maddenin ne kadar riskli olduğunu değil, kanserojen olup olmadığı konusunda ne kadar bilimsel kanıt olduğunu göstermektedir.
Eğer insan veya hayvan deneylerinde "az miktarda kanıt" varsa, madde 2B grubuna alınmaktadır. Prof. Conway, "2B kategorisinde bulunan maddelerin kansere yol açabileceğine dair güçlü kanıtlar yok. Eğer olsaydı, 2A veya 1 kategorisinde yer alırlardı" demektedir.
IARC kategorileri geçmişte de kafa karışıklığına neden olmuş ve gereksiz endişelere yol açtığı gerekçesiyle eleştirilmiştir. Kırmızı et 2A grubuna alındığında, bazı kişiler et tüketiminin sigara içmekle aynı riski taşıdığını düşünmüştür. Ancak normalde yediklerine ek olarak her gün 50 gram daha domuz pastırması tüketen 100 kişi, hayatları boyunca yalnızca bir kişide bağırsak kanserine neden olmuştur.
WHO, 1981 yılından bu yana günlük 40 miligram aspartam tüketiminin güvenli olduğunu belirtmektedir. Bu da 60 kilogramlık bir kişinin her gün 12-36 kutu içecek tüketebileceği anlamına gelmektedir.
Uluslararası İçecek Birlikleri Konseyi İcra Direktörü Kate Loatman, basına sızdırılan yorumlar nedeniyle halk sağlığı kurumlarının son derece endişelenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Loatman, tüketicilerin yanlış yönlendirilmesi sonucunda şekerli içeceklere yönelmelerinin mümkün olduğunu da uyarıcı bir şekilde belirtmektedir.
Birleşik Krallık Gıda Standartları Ajansı Bilimsel Başdanışman Vekili Rick Mumford ise IARC raporunu dikkatle inceleyeceklerini ve mevcut limitlerde kullanıldığında bu tatlandırıcının güvenli olduğu görüşünü paylaşmaktadır.
Geçtiğimiz yıl yapılan bir araştırmada, büyük miktarda tatlandırıcı tüketen kişilerle hiç tatlandırıcı tüketmeyen kişiler karşılaştırılmış ve yüksek miktarda tatlandırıcı tüketiminin daha yüksek kanser riskiyle ilişkilendirildiği bulunmuştur. Ancak yüksek miktarda tatlandırıcı tüketen kişilerle hiç tüketmeyenlerin yaşam tarzlarında büyük farklılıklar bulunması, bu ilişkiyi bir nedensellik ilişkisi olarak kabul etmeye zorlamamaktadır.
Uluslararası Tatlandırıcılar Birliği'nden Frances Hunt-Wood, aspartamın tarih boyunca en çok araştırılan gıda malzemelerinden biri olduğunu ve dünya genelinde 90'dan fazla gıda güvenliği kurumunun bunun güvenli olduğunu belirttiğini ifade etmektedir.
Kaynak: BBC Türkçe
"Kanserojen olma ihtimali bulunan maddeler" tanımı genellikle karmaşaya neden olmaktadır, çünkü bu tanım kanserin riskini belirtmemektedir. Aloe vera, dizel benzin ve Asya'da üretilen sebze turşuları gibi diğer maddeler de aynı kategoride yer almaktadır.
Aspartam, şekerden 200 kat daha tatlı olması nedeniyle yiyecek ve içeceklere kalorisiz bir şekilde tat vermek için kullanılmaktadır. Diyet veya şekersiz ürünlerin çoğunda ve sakızlarda bulunan aspartam, Coca Cola Zero ve Pepsi Max gibi içeceklerde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Aspartamın tahminen 6 bin farklı gıda ürününde kullanıldığı düşünülmektedir. Bu tatlandırıcı, gıda güvenliği kurumlarından gerekli izinleri aldıktan sonra on yıllardır kullanılmaktadır.
Ancak aspartam hakkındaki tartışmalar da bu süre boyunca eksik olmamıştır. IARC, bugüne kadar aspartam ve kanser arasındaki ilişkiyi incelemek için 1.300 araştırmayı değerlendirmiştir. Reuters ile konuşan bilgi sahibi kaynaklara göre, aspartamın "kanserojen olma ihtimali bulunan maddeler" listesine ekleneceği belirtilmiştir.
Resmi açıklama 14 Temmuz'da IARC tarafından yapılacak. Aynı tarihte gıda katkı maddeleri üzerine çalışan bir uzman komitesi de açıklama yapacak ve hakemli bilimsel dergi Lancet Oncology'de bir makale yayımlanması beklenmektedir.
IARC'nin kullandığı sınıflandırma şu şekildedir:
Grup 1: Kanserojen maddeler
Grup 2A: Muhtemelen kanserojen olan maddeler
Grup 2B: Kanserojen olma ihtimali bulunan maddeler
Grup 3: Sınıflandırılamayan maddeler
Ancak bu sınıflandırmalar kafa karışıklığına neden olmaktadır. İstatistik profesörü Kevin McConway, "IARC kategorileri bize aspartamın ne kadar riskli olduğu hakkında bir şey söylemez, çünkü bu kategorilerin amacı bu değildir" demektedir. IARC kategorileri, bir maddenin ne kadar riskli olduğunu değil, kanserojen olup olmadığı konusunda ne kadar bilimsel kanıt olduğunu göstermektedir.
Eğer insan veya hayvan deneylerinde "az miktarda kanıt" varsa, madde 2B grubuna alınmaktadır. Prof. Conway, "2B kategorisinde bulunan maddelerin kansere yol açabileceğine dair güçlü kanıtlar yok. Eğer olsaydı, 2A veya 1 kategorisinde yer alırlardı" demektedir.
IARC kategorileri geçmişte de kafa karışıklığına neden olmuş ve gereksiz endişelere yol açtığı gerekçesiyle eleştirilmiştir. Kırmızı et 2A grubuna alındığında, bazı kişiler et tüketiminin sigara içmekle aynı riski taşıdığını düşünmüştür. Ancak normalde yediklerine ek olarak her gün 50 gram daha domuz pastırması tüketen 100 kişi, hayatları boyunca yalnızca bir kişide bağırsak kanserine neden olmuştur.
WHO, 1981 yılından bu yana günlük 40 miligram aspartam tüketiminin güvenli olduğunu belirtmektedir. Bu da 60 kilogramlık bir kişinin her gün 12-36 kutu içecek tüketebileceği anlamına gelmektedir.
Uluslararası İçecek Birlikleri Konseyi İcra Direktörü Kate Loatman, basına sızdırılan yorumlar nedeniyle halk sağlığı kurumlarının son derece endişelenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Loatman, tüketicilerin yanlış yönlendirilmesi sonucunda şekerli içeceklere yönelmelerinin mümkün olduğunu da uyarıcı bir şekilde belirtmektedir.
Birleşik Krallık Gıda Standartları Ajansı Bilimsel Başdanışman Vekili Rick Mumford ise IARC raporunu dikkatle inceleyeceklerini ve mevcut limitlerde kullanıldığında bu tatlandırıcının güvenli olduğu görüşünü paylaşmaktadır.
Geçtiğimiz yıl yapılan bir araştırmada, büyük miktarda tatlandırıcı tüketen kişilerle hiç tatlandırıcı tüketmeyen kişiler karşılaştırılmış ve yüksek miktarda tatlandırıcı tüketiminin daha yüksek kanser riskiyle ilişkilendirildiği bulunmuştur. Ancak yüksek miktarda tatlandırıcı tüketen kişilerle hiç tüketmeyenlerin yaşam tarzlarında büyük farklılıklar bulunması, bu ilişkiyi bir nedensellik ilişkisi olarak kabul etmeye zorlamamaktadır.
Uluslararası Tatlandırıcılar Birliği'nden Frances Hunt-Wood, aspartamın tarih boyunca en çok araştırılan gıda malzemelerinden biri olduğunu ve dünya genelinde 90'dan fazla gıda güvenliği kurumunun bunun güvenli olduğunu belirttiğini ifade etmektedir.
Kaynak: BBC Türkçe
YORUMLAR