İran, başkenti Tahran'dan taşımaya hazırlanıyor

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Tahran’daki derinleşen su krizi, kuraklık ve ekolojik baskılar nedeniyle başkentin taşınmasının “zorunluluk” hâline geldiğini açıkladı. Hükümet, Umman Körfezi'ndeki Makran kıyısını yeni başkent adayı olarak değerlendirirken, yıllardır süren su kıtlığı ve zemin çökmesi Tahran’ı hızla yaşanamaz bir noktaya sürüklüyor.

9 milyondan fazla nüfusuyla Orta Doğu'nun en kalabalık megakentlerinden biri olan Tahran, baraj doluluk oranlarının %5-21'e düşmesi, zemin çökmesinin yılda 30 cm'ye ulaşması ve yağışların %40-45 azalmasıyla büyük bir felaketin eşiğinde.

Pezeşkiyan, 20 Kasım’da Qazvin’de yaptığı konuşmada Tahran’ın mevcut koşullarla başkent olarak devam edemeyeceğini belirtti:

“Yoğun nüfus, derinleşen su krizi ve ekolojik baskılar nedeniyle Tahran’ın sürdürülebilirliği kalmadı. 2025 yağışları son yüzyılın en düşük seviyesinde. Başkentin taşınması artık bir zorunluluktur.”

Cumhurbaşkanı, daha önce yaptığı açıklamada “Yağmur yağmazsa Tahran’ı kısmen boşaltmak zorunda kalacağız” diyerek tartışma yaratmıştı. Hükümet sözcüsü Fatemeh Muhacirani sözlerin yanlış anlaşıldığını savunsa da, Ocak 2025’te Makran bölgesinin yeni başkent için incelenmesi resmiyet kazandı.

Pezeşkiyan, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Arif’i planın yürütülmesinden sorumlu atadı. Ancak Tahran Şehir Konseyi Başkanı Mehdi Çamran, taşınmanın “uygulanabilir olmadığını” savunarak itiraz etti.

Barajlar boş, zemin çöküyor, yağış azaldı
Tahran, yıllardır hava kirliliği, trafik yoğunluğu ve yüksek deprem riskiyle mücadele ederken iklim krizi tabloyu daha da ağırlaştırdı.

Bölgedeki su kaynaklarına ilişkin güncel veriler şöyle:
Baraj doluluk oranı: %5–21 (ortalama %13). Lar Barajı %1’e kadar düştü. Ülke genelinde 19 baraj tamamen kurumuş durumda.

Zemin çökmesi: Yeraltı suyu kullanımındaki aşırı çekim nedeniyle yılda 25–35 cm çökme kaydediliyor; yollar çatlıyor, binalar eğriliyor.

Yağışlar: 2024–2025 sezonu normallerin %42 altında. Sıcaklıklar ise 2–3°C artmış durumda.

Su arzı: Gece su kesintileri başladı; kişi başı günlük tüketimin 130 litreden 100 litreye düşürülmesi planlanıyor.

Uzmanlara göre tablo, “Day Zero” (suyun tükeneceği gün) senaryosunu yaklaştırıyor.

Kaynak: Karar