Küresel askeri harcamalar 2024'te %9,4 arttı

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI), 2024 yılına ilişkin küresel askeri harcamalar raporunu açıkladı. Küresel askeri harcamaların 2024'te bir önceki yıla göre reel olarak %9,4 artışla 2,718 trilyon dolara ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesini gördüğü belirtilen raporda, geçen yılki artışta, Avrupa ve Orta Doğu'da askeri harcamalardaki keskin yükselişin etkili olduğu vurgulandı.

Raporda, küresel askeri harcamaların 10 yıldır art arda yükseldiği ve geçen yıl Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana bir önceki yıla göre en keskin yükselişi kaydettiği belirtilerek, küresel olarak kişi başına askeri harcamanın 334 dolarla 1990'dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştığı ifade edildi.

Türkiye'nin 2015-2024 döneminde askeri harcamalarının %110 arttığına işaret edilen raporda, ülkenin geçen yılki askeri harcamalarının bir önceki yıla göre %12 artarak 25 milyar dolar olduğu bildirildi. SIPRI raporunda, geçen yıl askeri harcamaların dünya genelinde yükseldiği, özellikle Avrupa ve Orta Doğu'da büyük artışlar kaydedildiği belirtildi.

Geçen yıl Malta hariç bütün Avrupa ülkelerinin askeri harcamalarını artırdığının ifade edildiği raporda, Ukrayna'daki savaş ve ABD'nin NATO ittifakına bağlılığına ilişkin şüphelerin Rusya’nın dahil olduğu Avrupa'daki askeri harcamaların %17 artmasına sebep olduğu kaydedildi. 

2024'te en çok askeri harcama yapan beş ülke ABD, Çin, Rusya, Almanya ve Hindistan olurken bu ülkelerin harcamaları dünya askeri harcamalarının %60'ını oluşturdu. ABD'nin geçen yıl askeri harcamaları NATO'un %66'sını oluşturdu. ABD'nin harcamalarının 2024'te önceki yıla göre %5,7 artarak 997 milyar dolar olduğu aktarılan raporda, ülkenin askeri harcamalarının 2015-2024 döneminde %19 yükseldiği kaydedildi. Raporda, ABD'nin geçen yıl askeri harcamalarının toplam küresel askeri harcamalarının %37’sini ve toplam NATO askeri harcamalarının da %66'sını oluşturduğuna işaret edildi.

Geçen yıl Avrupalı NATO üyelerinin çoğu askeri harcamalarını artırırken, bu ülkelerin NATO içindeki toplam payları son 11 yılın en yüksek seviyesi olan %30'a ulaştı. Enstitüsünün raporunda, "2024'te üçüncü yılını dolduran Rusya-Ukrayna savaşı, askeri harcamaları artırmaya devam ederek Avrupa'daki askeri harcamaları Soğuk Savaş’ın sonunda kaydedilen seviyenin ötesine taşıdı.
" ifadesi kullanıldı.
Raporda, Çin'in harcamalarının 2015-2024 döneminde %59 arttığı, askeri harcamaların geçen yıl da %7 yükselerek 314 milyar dolara çıktığı tahmin edildi. Geçen yıl Hindistan'ın harcamalarının %1,6 artışla 86,1 milyar dolara çıktığı belirtilen raporda, Hindistan'ın askeri harcamalarının 2015-2024 döneminde %42 yükseldiği ifade edildi.

Raporda, geçen yıl 88,5 milyar dolarlık harcamayla Almanya'nın küresel olarak en fazla askeri harcama yapan ülkeler arasında yer aldığı aktarılarak, Hindistan'ı geride bırakarak dünyada ilk defa 4. sırada yer alan ülkenin askeri harcamalarının geçen yıl %28 arttığı bildirildi. Almanya'nın harcamalarının 2015-2024 döneminde %89 artması dikkati çekti.
Rusya'nın askeri harcamaları 2024'te bir önceki yıla göre %38 artışla 149 milyar dolar oldu. Bu rakamın Rusya'nın GSYH'sinin %7,1'ine denk geldiği tahmin edildi.

Rusya ile savaşta olan Ukrayna'nın askeri harcamaları geçen yıl %2,9 artarak 64,7 milyar dolara ulaştı. Ukrayna ekonomisinin devam eden savaş nedeniyle aldığı hasar sonucu bu miktar, ülkenin 2024'teki GSYH'sinin %34’ünü oluşturdu. Ukrayna’nın geçen yılki toplam askeri harcamaları Rusya'nın harcamalarının %43'üne tekabül etmesi dikkati çekti.

Gazze'deki saldırılarını sürdüren İsrail'in askeri harcamaları geçen yıl %65 artarak 46,5 milyar dolara ulaştı. SIPRI bunun "1967'deki Altı Gün Savaşı'ndan bu yana en yüksek yıllık artışı" temsil ettiğini belirtti. İran'ın harcamaları ise %10 azalışla 7,9 milyar dolara indi. Raporda, "Yaptırımların İran üzerindeki etkisi, İran'ın harcamalarını artırma kapasitesini ciddi ölçüde sınırladı." yorumu yapıldı. İngiltere'nin askeri harcamaları geçen yıl %2,8 artarak 81,8 milyar dolara çıktı. Fransa'nın askeri harcamaları %6,1 artarak 64,7 milyar dolara ulaştı. Suudi Arabistan 80,3 milyar dolarla 2024’te Orta Doğu'nun en büyük, dünyanın ise yedinci en büyük askeri harcama yapan ülkesi oldu.

SIPRI Askeri Harcamalar ve Silah Üretim Programı Kıdemli Araştırmacısı Xiao Liang, geçen yıl 100'den fazla ülkenin askeri harcamalarını artırdığını belirtti. Liang, "Hükümetler, genellikle diğer bütçe alanları pahasına askeri güvenliğe giderek daha fazla öncelik verdikçe, ekonomik ve sosyal ödünleşmelerin önümüzdeki yıllarda toplumlar üzerinde önemli etkileri olabilir." ifadesini kullandı.

Kaynak: Dünya Gazetesi