Küresel iklim değişikliği türbülansları artırıyor

Bir araştırma, İngiltere'de yapılan çalışmanın, Dünya'nın ısısıyla birlikte uçuşlardaki türbülansların arttığını ortaya koyduğunu gösteriyor. Reading Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, pilotların daha zor kaçınabileceği açık hava türbülansları üzerine bir çalışma gerçekleştirdi.

Araştırmaya göre, 1979-2020 yılları arasında yoğun hava trafiğinin olduğu Kuzey Atlantik rotasında şiddetli türbülanslar %55 oranında artmış. Bilim insanları, bu artışın yüksek irtifada, karbondioksit salınımı kaynaklı sıcak havanın rüzgar hızında değişikliklere neden olduğunu belirtiyor.

Araştırmanın baş yürütücüsü olan atmosfer bilimci Profesör Paul Williams, "Araştırmamız, iklim değişikliğinin gelecekte açık hava türbülanslarını artıracağını gösteriyor. Artık bu artışın başladığını kanıtlara dayanarak söyleyebiliriz" dedi ve gelecekte türbülans tahminlerine daha fazla yatırım yapılması gerektiğini ekledi.

Şu ana kadar türbülans artışının en çok ABD ve Kuzey Atlantik'teki uçuş rotalarını etkilediği görülüyor. Avrupa, Orta Doğu ve Güney Atlantik rotalarında da dikkate değer bir artış gözlemlendi.

Profesör Williams, türbülans sayılarının artmasının, jet akımları olarak bilinen rüzgarların hızındaki değişimlerden kaynaklandığını belirtiyor.

Jet akımları, yeryüzünün 8-11 km üzerinde batıdan doğuya doğru esen, genellikle binlerce mil uzunluğunda ve genişliğinde, nispeten ince ve hızlı hareket eden hava akımlarıdır. Bu hava akımları, büyük ölçüde ekvator bölgesi ile kutuplar arasındaki sıcaklık farkından kaynaklanır.

Peki, türbülans nedir ve neden olur?

Türbülanslar, bazı yolcuların uçmaktan çekinmesinin en büyük nedenlerinden biridir. Uçakların uçmasına yardımcı olan hava akımındaki düzensizlikler, uçaklarda sallanmalara yol açar ve bu sallantılara türbülans denir. Türbülanslar, geçici olarak ani irtifa kaybına neden olabilen hava cepleri olarak da bilinir.

ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), açık hava türbülansını "bulutsuz bölgelerde meydana gelen ve uçakların şiddetli bir şekilde etkilendiği ani şiddetli türbülans" olarak tanımlar.

Peki, türbülansları tespit etmek mümkün mü?

Uydular türbülansları doğrudan tespit edemez, ancak jet akımlarının şeklini ve yapısını gözlemleyip analiz etme imkanı sağlar.

Radarlar, fırtına kaynaklı türbülansları algılayabilir, ancak açık hava türbülanslarının neredeyse görünmez olduğu ve tespit etmesinin zor olduğu bir gerçektir. Beklenmedik bir şekilde ortaya çıktıkları için, açık hava türbülansları sırasında yolcuların kemerlerini bağlamamaları durumunda yaralanma riski daha yüksektir. Profesör Williams, "Türbülans nedeniyle uçmaktan kaçınmak gerekmese de otururken kemerinizi bağlı tutmanızda fayda var" diyor.

Türbülanslar havayolu şirketlerine maddi sonuçlar da doğuruyor. Sadece ABD'de havacılık sektörü, türbülansın uçaklarda neden olduğu yıpranma ve aşınmalar için yılda ortalama 150 ila 500 milyon dolar harcamaktadır. Ayrıca, türbülanslardan kaçınmak için uçaklar zaman zaman daha fazla yakıt tüketebilir. 

Kaynak: BBC Türkçe