Suriye'nin geçici anayasası imzalandı
Suriye'nin geçici Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara'nın imzaladığı 53 maddelik beyanname, 5 yıllık geçiş döneminde Suriye'nin geçici anayasası olacak. Kalıcı anayasanın bu 5 yıllık dönemde hazırlanması planlanıyor. Geçici anayasa, eski rejimin yüceltilmesini ve ordu dışında herhangi bir grubun silahlanmasını kesin olarak yasaklıyor.
14 Mart 2025 - 23:30
Suriye'nin geçici Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara Perşembe günü ülkeyi kendi grubunun yönetimine bırakan ve geçiş döneminde beş yıl boyunca tüm Suriyelilerin haklarını koruma sözü veren geçici bir anayasa bildirgesini imzaladı.
Ülkenin geçici yöneticileri, eski İslamcı isyancı grup Heyet Tahrir Şam'ın (HTŞ) geçtiğimiz Aralık ayında yıldırım harekatıyla uzun süredir Devlet Başkanı olan Beşar Esad'ı devirmesiyle iktidara geldi. HTŞ'nin eski lideri Ahmed eş-Şara şu anda ülkenin geçici devlet başkanı. Ataması, Esad'ın devrilmesine katılan silahlı grupların ülkenin eski anayasasını yürürlükten kaldırmayı ve değiştirmeyi de kabul ettikleri bir toplantının ardından duyuruldu.
Birçok Suriyeli Esad ailesinin 50 yılı aşkın hanedan diktatörlüğünün sona ermesinden memnun olsa da, ülkenin dini ve etnik azınlıkları şu ana kadar yeni liderlere şüpheyle yaklaştı ve ulusal hükümetin tam kontrolünü ele geçirmelerine izin verme konusunda isteksiz davrandı.
Anayasa hukuku uzmanı ve geçici anayasayı hazırlamakla görevli eş-Şara komitesinin yedi üyesinden biri olan Abdulhamid Al-Awak perşembe günü düzenlediği basın toplantısında, belgenin devlet başkanının Müslüman olması ve İslam hukukunun önceliği gibi önceki anayasadan bazı hükümler taşıdığını söyledi. Ancak Al-Awak geçici anayasanın ifade ve medya özgürlüğünü güvence altına alan hükümler içerdiğini ve hükümetin yasama, yürütme ve yargı organları arasında "mutlak ve katı bir ayrım" kurarken "sosyal güvenlik ve özgürlük arasında denge kuracağını" da söyledi.
Geçici anayasa metni, kalıcı bir anayasa kabul edilip seçimler yapılana kadar geçici bir parlamento olarak görev yapacak bir Halk Komitesi kuruyor. Komite üyelerinin üçte ikisi geçici başkan tarafından seçilen bir komite tarafından, üçte biri ise bizzat eş-Şara tarafından atanacak.
Perşembe akşamı geç saatlerde yayınlanan belgede Suriye devletinin "hak ve özgürlüklere saygı göstererek her türlü şiddet içeren aşırıcılıkla mücadele etmeye kararlı olduğu" ve "vatandaşların ırk, din, cinsiyet ya da soy ayrımı yapılmaksızın hak ve görevler bakımından kanun önünde eşit olduğu" belirtiliyor.
Ayrıca ordunun "profesyonel bir ulusal kurum" olduğunu, ordunun kontrolü dışındaki silahların yasak olduğunu ve "eski Esad rejimini yüceltmenin" artık bir suç olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Kalıcı bir anayasa hazırlamak üzere yeni bir komite kurulacak, ancak bu komitenin Suriye'nin siyasi, dini ve etnik gruplarını İslamcıların öncülük ettiği mevcut düzenlemeden daha kapsayıcı olup olmayacağı belirsizliğini koruyor.
Geçici anayasanın en önemli hedeflerinden biri ülkenin kalıcı bir düzene geçişi için bir takvim belirlemekti. Eş-Şara Aralık ayında yaptığı açıklamada, Suriye'nin anayasasının yeniden yazılmasının üç yıl, tam seçimlerin düzenlenmesinin ise beş yıl sürebileceğini söyledi.
Geçen ay düzenlenen bir "ulusal diyalog konferansı"nın ardından yeni anayasayı hazırlaması için bir komite atadı. Eleştirmenler aceleyle düzenlenen konferansın Suriye'deki farklı etnik ve mezhepsel grupları ya da sivil toplumu kapsamadığını söyledi.
ABD ve Avrupa, yeni liderlerin kapsayıcı bir siyasi sistem yaratacaklarına ve azınlıkları koruyacaklarına ikna olana kadar Esad döneminde Suriye'ye uygulanan sert yaptırımları kaldırmakta tereddüt ediyor. Eş-Şara ve bölgesel hükümetler, derin ekonomik çekişmelerin yaşandığı bir dönemde daha fazla istikrarsızlık riski göz önünde bulundurularak, yaptırımların yeniden gözden geçirilmesi çağrısında bulunuyor.
Kaynak: Euronews Türkçe
Ülkenin geçici yöneticileri, eski İslamcı isyancı grup Heyet Tahrir Şam'ın (HTŞ) geçtiğimiz Aralık ayında yıldırım harekatıyla uzun süredir Devlet Başkanı olan Beşar Esad'ı devirmesiyle iktidara geldi. HTŞ'nin eski lideri Ahmed eş-Şara şu anda ülkenin geçici devlet başkanı. Ataması, Esad'ın devrilmesine katılan silahlı grupların ülkenin eski anayasasını yürürlükten kaldırmayı ve değiştirmeyi de kabul ettikleri bir toplantının ardından duyuruldu.
Birçok Suriyeli Esad ailesinin 50 yılı aşkın hanedan diktatörlüğünün sona ermesinden memnun olsa da, ülkenin dini ve etnik azınlıkları şu ana kadar yeni liderlere şüpheyle yaklaştı ve ulusal hükümetin tam kontrolünü ele geçirmelerine izin verme konusunda isteksiz davrandı.
Anayasa hukuku uzmanı ve geçici anayasayı hazırlamakla görevli eş-Şara komitesinin yedi üyesinden biri olan Abdulhamid Al-Awak perşembe günü düzenlediği basın toplantısında, belgenin devlet başkanının Müslüman olması ve İslam hukukunun önceliği gibi önceki anayasadan bazı hükümler taşıdığını söyledi. Ancak Al-Awak geçici anayasanın ifade ve medya özgürlüğünü güvence altına alan hükümler içerdiğini ve hükümetin yasama, yürütme ve yargı organları arasında "mutlak ve katı bir ayrım" kurarken "sosyal güvenlik ve özgürlük arasında denge kuracağını" da söyledi.
Geçici anayasa metni, kalıcı bir anayasa kabul edilip seçimler yapılana kadar geçici bir parlamento olarak görev yapacak bir Halk Komitesi kuruyor. Komite üyelerinin üçte ikisi geçici başkan tarafından seçilen bir komite tarafından, üçte biri ise bizzat eş-Şara tarafından atanacak.
Perşembe akşamı geç saatlerde yayınlanan belgede Suriye devletinin "hak ve özgürlüklere saygı göstererek her türlü şiddet içeren aşırıcılıkla mücadele etmeye kararlı olduğu" ve "vatandaşların ırk, din, cinsiyet ya da soy ayrımı yapılmaksızın hak ve görevler bakımından kanun önünde eşit olduğu" belirtiliyor.
Ayrıca ordunun "profesyonel bir ulusal kurum" olduğunu, ordunun kontrolü dışındaki silahların yasak olduğunu ve "eski Esad rejimini yüceltmenin" artık bir suç olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Kalıcı bir anayasa hazırlamak üzere yeni bir komite kurulacak, ancak bu komitenin Suriye'nin siyasi, dini ve etnik gruplarını İslamcıların öncülük ettiği mevcut düzenlemeden daha kapsayıcı olup olmayacağı belirsizliğini koruyor.
Geçici anayasanın en önemli hedeflerinden biri ülkenin kalıcı bir düzene geçişi için bir takvim belirlemekti. Eş-Şara Aralık ayında yaptığı açıklamada, Suriye'nin anayasasının yeniden yazılmasının üç yıl, tam seçimlerin düzenlenmesinin ise beş yıl sürebileceğini söyledi.
Geçen ay düzenlenen bir "ulusal diyalog konferansı"nın ardından yeni anayasayı hazırlaması için bir komite atadı. Eleştirmenler aceleyle düzenlenen konferansın Suriye'deki farklı etnik ve mezhepsel grupları ya da sivil toplumu kapsamadığını söyledi.
ABD ve Avrupa, yeni liderlerin kapsayıcı bir siyasi sistem yaratacaklarına ve azınlıkları koruyacaklarına ikna olana kadar Esad döneminde Suriye'ye uygulanan sert yaptırımları kaldırmakta tereddüt ediyor. Eş-Şara ve bölgesel hükümetler, derin ekonomik çekişmelerin yaşandığı bir dönemde daha fazla istikrarsızlık riski göz önünde bulundurularak, yaptırımların yeniden gözden geçirilmesi çağrısında bulunuyor.
Kaynak: Euronews Türkçe
YORUMLAR