Yerebatan Sarnıcı'nın mülkiyeti İBB'den alındı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) envanterinde yer alan Yerebatan Sarnıcı’nın mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tescil edildi. Tarihi yapının mülkiyetinin, hiçbir hukuki süreç işletilmeden, İBB envanterinden alınarak doğrudan tapu tescili yoluyla değiştirilmesi tepkiye neden oldu. İBB Miras tarafından restore edilen modern sergileme teknikleri, aydınlatma düzenlemeleri ve yürüyüş platformlarıyla korunarak turizme kazandırılan Yerebatan Sarnıcı, restorasyonun tamamlandığı Temmuz 2022’den bu yana günde 10 bin ziyaretçiyi ağırlıyor.

İBB’den yapılan açıklamada, Yerebatan Sarnıcı’nın devredilmesiyle ilgili bazı şartların esnetildiği vurgulanarak: “Herhangi bir dava süreci işletilmeden, idari bir yargı kararı ortaya konulmadan ve önceden bir hukuki süreç işletilmeden doğrudan tapu tescili yoluyla mülkiyet değişikliği yapılmış olması dikkat çekicidir.” ifadelerine yer verildi.

Açıklamada 20 Kasım 2025 tarihinde TBMM’de kabul edilen ve 05 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yasal düzenleme gerçekleşene dek, bir tarihi eserin vakıf adına tescil edilebilmesi için, doğrudan bir vakıf eseri olmasının şart koşulduğuna dikkat çekilerek “Vakıf tarafından yaptırıldığının belgelenmesi, Vakıf yoluyla meydana geldiğinin kesin kanıtlarla ortaya konulması zorunluydu.” denildi.

Restorasyon sonrasında Yerebatan Sarnıcı’na olan ilginin ciddi ölçüde arttığı belirtilen açıklamada, tarihi yapıya restorasyon öncesinde günlük yaklaşık 1000 ziyaretçi gelirken, yeniden açılış sonrası bu rakamın 10 bin ziyaretçiye ulaştığı belirtildi. İBB’nin açıklamasında bu türden tapu tescili işlemleri için altyapının 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'ndaki 05 Aralık 2025 tarihli değişiklikle hazırlandığı vurgulandı:

"5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 30. maddesi ve Vakıflar Yönetmeliği’nin 178. maddesi uyarınca, bir taşınmazın vakıf kültür varlığı olarak tescil edilebilmesi için taşınmazın vakıf yoluyla meydana geldiğinin vakfiye kayıtları, tapu kayıtları, kadastro belgeleri, tarihi belgeler ve benzeri nitelikli arşiv kayıtları ile açık ve kesin şekilde ortaya konulması gerekmekteydi.

Başka bir ifadeyle önceki düzenlemede bir taşınmazın vakıf adına tescil edilebilmesi için, doğrudan bir vakıf eseri olması, Vakıf tarafından yaptırıldığının belgelenmesi, Vakıf yoluyla meydana geldiğinin kesin kanıtlarla ortaya konulması zorunlu şarttı.

Ancak 20 Kasım 2025 tarihinde TBMM’de kabul edilen ve 05 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yasal düzenlemeler sonrasında, vakıf kültür varlıklarının değerlendirilmesine ilişkin uygulamada kapsamın genişletildiği görülmektedir. Bu değişikliklerle birlikte uygulamada: Taşınmazın doğrudan vakıf yoluyla meydana gelmiş olması şartının fiilen esnetildiği; geçmişte vakıflar tarafından onarım görmüş olması, vakıflar tarafından desteklenmiş olması, herhangi bir dönemde vakıflarla ilişkilendirilebilmesi gibi gerekçelerin de tescil süreçlerinde dikkate alınabildiği bir uygulama alanı oluşmuştur.

Bu durum, doğrudan vakıf eseri olmayan bazı taşınmazların da geçmişteki sınırlı müdahaleler veya ilişkiler gerekçe gösterilerek vakıf taşınmazı olarak değerlendirilmesinin önünü açabilecek bir hukuki zemin oluşturmuştur. Söz konusu değişikliklerin, vakıf tescil kapsamını genişleterek kamu kurumlarının mülkiyetinde bulunan bazı kültür varlıklarının mülkiyet devrine konu edilmesini kolaylaştıracak şekilde yapıldığı yönünde ciddi hukuki değerlendirmeler bulunmaktadır.

Yerebatan Sarnıcı’nda yaşanan süreç de bu durumun somut bir örneğini oluşturmakta olup, herhangi bir dava süreci işletilmeden, idari bir yargı kararı ortaya konulmadan ve önceden bir hukuki süreç işletilmeden doğrudan tapu tescili yoluyla mülkiyet değişikliği yapılmış olması dikkat çekicidir.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi, söz konusu mülkiyet devrine ilişkin tüm hukuki haklarını kullanacağını ve süreci yargı nezdinde takip edeceğini kamuoyuna saygıyla bildirir."

Kaynak: BBC Türkçe