Dünyada 1 milyon canlı türünün nesli tükeniyor
Dünyada son dönemlerde hayvan türlerinin yok olma hızı artış gösterdi. Yaklaşık 1 milyon canlı türü yok olmanın eşiğine geldi.
24 Aralık 2022 - 20:22
Hayvan türlerinin yok olma hızı, son 10 milyon yılda eşi benzeri görülmemiş bir ivmeye erişti. Şu anda 1 milyondan fazla canlı türü yok olmanın eşiğinde. Tür çeşitliliğinin azalması, ekosistemlerin dengesini bozarak çevreyi tehdit ediyor.
Her tür, ekosistemin sağlığı için bir rol üstlenir. Bu rol, ister polen yaymak ya da topraktaki besinleri yenilemek, ister ormanları gübrelemek veya diğer hayvan popülasyonlarını kontrol altında tutmak olsun, o türle birlikte kaybolur. Bu nedenle çok fazla türün kaybedilmesi felaketle sonuçlanabilir ve bütün bir sistemi çöküşe sürükleyebilir.
Soyu tükenenler türler şunlar:
1. "Toughie" adıyla anılan Rabbs'ın çizgili-uzuvlu ağaç kurbağası türünün bilinen son bireyiydi. Türünden birkaç düzinedışında hepsi Panama'daki bir mantar tarafından yok edilmişti. Atlanta Botanik Bahçesi'ndeki koruma altında olan son tür 2016 yılında öldü.
2. "Martha", 1850'lerde milyonlarca sayıdaki yolcu güvercinlerinin sonuncusu olarak 1914'te Cincinnati Hayvanat Bahçesi'nde öldü.
3. 1971'de bulunan "Yalnız George" Ekvador'un son Pinta Adası kaplumbağasıydı. 17inci yüzyıldan itibaren yaklaşık 200.000 birey etleri için avlandı. Daha sonra, 1950'lerde adaya keçiler getirildikten sonra yiyecek için rekabet etmekte zorlandı. George 2012 yılında ölmeden önce bilim insanları türün neslini tutsak ortamda kurtarmaya uğraşıyordu.
4. "Ben" ya da "Benjamin", Tazmanya kaplanı olarak da bilinen keseli bir etobur olan dünyanın bilinen son örneğiydi. Benjamin'e 1936 yılında Tazmanya'daki Beaumaris Hayvanat Bahçesi'nde ölmeden sadece iki ay önce hayvana koruma statüsü verilmişti.
Bir tür nesli tükenmeden önce, türün hayatta kalmasını sağlayacak yeterli sayıda birey kalmadığı için "işlevsel olarak tükenmiş" olarak kabul edilir. Bazı türler işlevsel olarak tükenme noktasına vardı. Dünyanın en küçük yunusu olan vaquita, Meksika'da nesli kritik derecede tehlike altında. Bu türün popülasyonu balıkçı ağları tarafından tahrip edildiği için doğal hayatta sadece 18 birey kalmış durumda.
Fillerden sonra en büyük ikinci kara memelisi olan kuzey beyaz gergedanı alt türünün kurtulma umudu da, son erkeğinin 2018'de ölmesinin ardından yitirildi. Bu türden geriye sadece bir dişi ve kızı kaldı. Ancak hikayelerini bildiğimiz "son kalan türlerin" ötesinde, türlerin çoğu, insanlar fark etmeden doğal hayatta yok olup gidiyor.
Bilim insanları, doğal hayatın durumu konusunda küresel çapta bilimsel örgüt olan Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) tarafından tutulan kayıtlara göre, 1500'lerden bu yana 881 hayvan türünün yok olduğunu var sayıyor. Ancak bilim insanlarının soyunun tükenmiş olabileceğinden şüphelendiği hayvan türlerini de dahil edersek, bu sayı 1.473'e yükseliyor.
Bilim insanlarına göre, son dönemde yok olan türlerin sayısı kadar türlerin tükeniş hızları da korkutuyor. Yok olma oranı, dünyadaki türlerin %75'inden fazlasının 2 milyon yıldan daha kısa bir zaman dilimi içinde neslinin tükenmesine neden olacak kadar yükseldiğinde, bu bir kitlesel yok olma olayı olarak kabul ediliyor. Dünyanın fosil kayıtlarını incelendiğinde, bu durumun son yarım milyar yılda 5 kez gerçekleştiği görülüyor.
Hayvanların yaşam alanlarını ele geçiren, doğayı kirleten ve küresel ısınmayı körükleyen faaliyetleriyle insanların bu yok oluş krizine yol açtığını söyleyen bilim insanları şimdi 6. kitlesel yok oluşa girdiğimiz konusunda uyarıyor. Science Advances dergisindeki çalışmaya göre, normal bir yok oluş hızı senaryosunda, son yüzyılda gördüğümüz yüksek sayıdaki omurgalı yok oluşunun gerçekleşmesi en az 800 yıl, en fazla 10.000 yıl sürerdi. Şimdi ise bütün çabalar rağmen, yok olma oranının insanların var olmasından öncesine göre 1.000 kat daha fazla olduğu tahmin ediliyor.
Kaynak: Euronews Türkçe
Her tür, ekosistemin sağlığı için bir rol üstlenir. Bu rol, ister polen yaymak ya da topraktaki besinleri yenilemek, ister ormanları gübrelemek veya diğer hayvan popülasyonlarını kontrol altında tutmak olsun, o türle birlikte kaybolur. Bu nedenle çok fazla türün kaybedilmesi felaketle sonuçlanabilir ve bütün bir sistemi çöküşe sürükleyebilir.
Soyu tükenenler türler şunlar:
1. "Toughie" adıyla anılan Rabbs'ın çizgili-uzuvlu ağaç kurbağası türünün bilinen son bireyiydi. Türünden birkaç düzinedışında hepsi Panama'daki bir mantar tarafından yok edilmişti. Atlanta Botanik Bahçesi'ndeki koruma altında olan son tür 2016 yılında öldü.
2. "Martha", 1850'lerde milyonlarca sayıdaki yolcu güvercinlerinin sonuncusu olarak 1914'te Cincinnati Hayvanat Bahçesi'nde öldü.
3. 1971'de bulunan "Yalnız George" Ekvador'un son Pinta Adası kaplumbağasıydı. 17inci yüzyıldan itibaren yaklaşık 200.000 birey etleri için avlandı. Daha sonra, 1950'lerde adaya keçiler getirildikten sonra yiyecek için rekabet etmekte zorlandı. George 2012 yılında ölmeden önce bilim insanları türün neslini tutsak ortamda kurtarmaya uğraşıyordu.
4. "Ben" ya da "Benjamin", Tazmanya kaplanı olarak da bilinen keseli bir etobur olan dünyanın bilinen son örneğiydi. Benjamin'e 1936 yılında Tazmanya'daki Beaumaris Hayvanat Bahçesi'nde ölmeden sadece iki ay önce hayvana koruma statüsü verilmişti.
Bir tür nesli tükenmeden önce, türün hayatta kalmasını sağlayacak yeterli sayıda birey kalmadığı için "işlevsel olarak tükenmiş" olarak kabul edilir. Bazı türler işlevsel olarak tükenme noktasına vardı. Dünyanın en küçük yunusu olan vaquita, Meksika'da nesli kritik derecede tehlike altında. Bu türün popülasyonu balıkçı ağları tarafından tahrip edildiği için doğal hayatta sadece 18 birey kalmış durumda.
Fillerden sonra en büyük ikinci kara memelisi olan kuzey beyaz gergedanı alt türünün kurtulma umudu da, son erkeğinin 2018'de ölmesinin ardından yitirildi. Bu türden geriye sadece bir dişi ve kızı kaldı. Ancak hikayelerini bildiğimiz "son kalan türlerin" ötesinde, türlerin çoğu, insanlar fark etmeden doğal hayatta yok olup gidiyor.
Bilim insanları, doğal hayatın durumu konusunda küresel çapta bilimsel örgüt olan Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) tarafından tutulan kayıtlara göre, 1500'lerden bu yana 881 hayvan türünün yok olduğunu var sayıyor. Ancak bilim insanlarının soyunun tükenmiş olabileceğinden şüphelendiği hayvan türlerini de dahil edersek, bu sayı 1.473'e yükseliyor.
Bilim insanlarına göre, son dönemde yok olan türlerin sayısı kadar türlerin tükeniş hızları da korkutuyor. Yok olma oranı, dünyadaki türlerin %75'inden fazlasının 2 milyon yıldan daha kısa bir zaman dilimi içinde neslinin tükenmesine neden olacak kadar yükseldiğinde, bu bir kitlesel yok olma olayı olarak kabul ediliyor. Dünyanın fosil kayıtlarını incelendiğinde, bu durumun son yarım milyar yılda 5 kez gerçekleştiği görülüyor.
Hayvanların yaşam alanlarını ele geçiren, doğayı kirleten ve küresel ısınmayı körükleyen faaliyetleriyle insanların bu yok oluş krizine yol açtığını söyleyen bilim insanları şimdi 6. kitlesel yok oluşa girdiğimiz konusunda uyarıyor. Science Advances dergisindeki çalışmaya göre, normal bir yok oluş hızı senaryosunda, son yüzyılda gördüğümüz yüksek sayıdaki omurgalı yok oluşunun gerçekleşmesi en az 800 yıl, en fazla 10.000 yıl sürerdi. Şimdi ise bütün çabalar rağmen, yok olma oranının insanların var olmasından öncesine göre 1.000 kat daha fazla olduğu tahmin ediliyor.
Kaynak: Euronews Türkçe
YORUMLAR